أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

58

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

اينكه قبيلهء جزل كه از اقوام عرب است در ذروهء جبل مذكور آمده ركز خيام كرده و مدّتى مكث و آرام نموده‌اند به اين جهت سزاوار اطلاق جزل شده است . بقعهء مشرّفهء كعبهء مفخّمه [ كه عزت سراى ملك علّام و قبلهء قبايل اسلام است ] در ميان شهر مقدّس كه هيئت و وضعيّت آن بيان شد واقع و در وسط دائره مسجد الحرام اتّفاق افتاده و موضع لطيف اقدس آن به جبال متّصلهء سالف البنيان و بعض بيوت و منازل عاليهء رصين الاركان محاط و محدود است . بقعهء بىمثل و عديل بيت معظم به موجب فرمان الهى كه به [ افتخار ] حضرت خليل و پسرش اسمعيل - عليهم السلام - شرف صدور يافته است چنان كه در صورت پنجم وجههء دوّم تعريف و بيان خواهد شد ، دفعهء چهارم و على قول دفعه اوّل [ از طرف آنها ] بنا و تأسيس كرده شده . پس از آنكه ابنيهء آن به حدّ ختام رسيد ، جميع خلق به طواف و زيارت آنجا دعوت كرده شدند . قبايل عرب كه سلالهء آنها به اكثريت به حضرت اسمعيل منتهى مىشود ، پس از وقوع وفات اسمعيل و پدر بزرگوارش حضرت خليل هر سال فريضهء حج شريف را ادا كرده و در اجراى فرائض سائره نيز بذل مقدرت و اين قبيل امور شرعيه را از واجبات دينيّه شمرده و در طاعات و عباداتى كه به ايفاى آن مكلّف بودند صرف مساعى جميله مىنمودند . اين غيرت و حميّت اعراب تا زمانى كه مكه مكرّمه به تصرّف بنو خزاعه درآمد دوام نموده ، چنان كه در موقع خود مفصّلا نگاشته خواهد شد . پس از آنكه عمرو بن عامر خزاعى به اعانهء بنو خزاعه ، پانصد ( 500 ) سال قبل از هجرت [ نبوى ] حكومت مكهء معظّمه را از دست اجداد معالىنژاد حضرت نبوى انتزاع و ضبط نمود ، اقوام عرب را جبرا به پرستش اصنام بازداشت . بناء عليه اهالى مكهء مكرّمه و جوار آن همه به پرستيدن اوثان قيام نمودند . سيصد ( 300 ) سال بعد از ظهور عمرو بن عامر و دويست ( 200 ) سال قبل از هجرت كه قصى بن كلاب جدّ حضرت رسول ظاهر شده و براى اينكه اقوام عرب را به دين حنيف ابراهيم دعوت نمايد با بنو خزاعه محاربه كرده و خزاعيان را عموما از مكهء مكرّمه اخراج نمود ؛ ولى چه سود كه به واسطهء مرور اعصار و سنين در اعراب اعتقادات فاسده كما ينبغى جايگير شده عادات باطلهء